Elçi Pavlus’un Elçilerin İşleri kitabında hiç geçmeyen diğer yolculukları

Elçi Pavlus’un Elçilerin İşleri kitabında hiç geçmeyen veya o kitaptaki kronolojiye sığmayan, diğer mektuplarından ve erken kilise tarihinden öğrendiğimiz yolculuk noktaları şunlardır:

1. Arabistan (Çöl Bölgesi)

• Kaynak: Galatyalılar 1:17

• Bağlam: Elçilerin İşleri kitabı, Pavlus’un Şam yolundaki o meşhur dönüşümünden hemen sonra Şam’da kaldığını ve ardından doğrudan Yeruşalim’e (Kudüs) gittiğini izlenimini verir. Ancak Pavlus, Galatyalılar mektubunda bu zaman tünelini netleştirir: Yeruşalim’e gitmeden önce, derinlemesine düşünmek, dua etmek ve Mesih’ten doğrudan vahiy almak için Arabistan bölgesine çekildiğini ve daha sonra tekrar Şam’a döndüğünü belirtir.

2. Girit Adası

• Kaynak: Titus 1:5

• Bağlam: Elçilerin İşleri 27. bölümde Pavlus, Roma’ya götürülen bir tutsak olarak gemiyle Girit yakınlarından geçer. Ancak fırtına nedeniyle sadece “Güzel Limanlar” denilen bir yerde kısa süre demirlerler; adada herhangi bir vaizlik ya da kilise kurma faaliyeti olmaz. Buna karşın Titus’a yazdığı mektupta Pavlus, Girit’te Titus ile birlikte bizzat bulunduğunu, orada hizmet ettiğini ve her şehirde kilise ihtiyarları (önderler) ataması için Titus’u orada bıraktığını söyler. Bu kapsamlı ada hizmeti, ancak Roma’daki ilk ev hapsinden serbest bırakıldıktan sonra gerçekleşmiş olabilir.

3. Nikopolis (Batı Yunanistan)

• Kaynak: Titus 3:12

• Bağlam: Pavlus, Titus’a Girit’teki işlerini bitirip kendisiyle Nikopolis’te buluşmasını söyler ve açıkça şunu ekler: “Çünkü kışı orada geçirmeye karar verdim.” Nikopolis, Yunanistan’ın batı kıyısında yer alan büyük bir Roma şehriydi. Elçilerin İşleri, Pavlus’un bu şehre ayak bastığından ya da orada bir kış hizmeti planladığından hiç bahsetmez.

4. İlirya / Dalmaçya (Balkanlar)

• Kaynak: Romalılar 15:19 / 2. Timoteos 4:10

• Bağlam: Romalılar mektubunda Pavlus, Müjde’yi Yeruşalim’den başlayarak İlirya’ya kadar (bugünkü Balkanlar, Hırvatistan, Arnavutluk bölgesini kapsayan alan) her yerde yaydığını belirtir. Daha sonra 2. Timoteos’ta ise çalışma arkadaşı Titus’un Dalmaçya’ya gittiğini not düşer. Elçilerin İşleri daha çok Yunanistan’ın güney ve doğusuna (Makedonya ve Ahaya) odaklansa da, kuzeybatıya, yani Balkanlar içlerine yapılan bu hamleleri kaydetmemiştir.

5. İspanya (Batı’nın En Uç Sınırı)

• Kaynak: Romalılar 15:24, 28 / 1. Klement Mektubu (İS 95 civarı)

• Bağlam: Pavlus, Romalılar mektubunda nihai hedefinin İspanya’ya gidip orada öncü bir müjdeleme işi başlatmak olduğunu defalarca dile getirir. Kutsal Kitap bu yolculuğun gerçekleşip gerçekleşmediğini açıkça yazmasa da, Yeni Antlaşma dışındaki en eski kilise babalarından biri olan ve Pavlus’un ölümünden yaklaşık 30 yıl sonra yazan Romalı Klement, Pavlus’un “Batı’nın en uç sınırlarına” kadar gidip müjdeyi vaaz ettiğini kaydeder. O dönemde Romalı bir yazar için bu ifade doğrudan İspanya anlamına geliyordu.

Elçilerin İşleri Sonrası “Tekrar Ziyaret Edilen” Yerler

Pavlus; Kolose, Troas, Milet ve Korint gibi şehirlere Elçilerin İşleri kitabında zaten gitmiştir. Ancak kendi mektuplarından, serbest kaldıktan sonra bu şehirlere Elçilerin İşleri’nde yer almayan ikinci veya üçüncü ziyaretler yaptığını anlıyoruz:

• Kolose: Filimon 1:22’de, hapisten çıkınca yanlarına geleceğini söyleyerek kendisine bir konuk odası hazırlanmasını ister.

• Troas ve Milet: 2. Timoteos 4:13 ve 4:20’de Pavlus, Troas’ta Karpos’un evinde pelerinini bıraktığını ve arkadaşı Trofimos’u Milet’te hasta olarak geride bıraktığını yazar. Bu kişisel ve pratik detaylar, Elçilerin İşleri’nin sonunda yer alan ve yoğun güvenlik altında geçen o acele Yeruşalim yolculuğuyla hiçbir şekilde uyuşmamaktadır.